Antibiotici


Antibiotici su lijekovi koji se koriste u terapiji bakterijskih infekcija.

 

Otkriće antibiotika 20-ih godina prošlog vijeka mnogo je doprinijelo ukupnom zdravlju ljudi. Svjetska zdravstvena organizacija navodi podatak da su antibiotici produžili životni vijek  ljudi za 10 godina.


Uzročnici infekcija


Bakterije su mikroorganizmi koji žive u vazduhu, vodi, zemlji ali i u ljudima, životinjama i na biljkama.

Bakterije imaju svoju ulogu u prirodnom lancu, npr. bakterije u crijevima pomažu varenju hrane i normalnoj peristaltici crijeva. Međutim, ako se nađu u sredini gdje nije njihovo prirodno stanište mogu prouzrokovati infekcije (upale) i dovesti do ozbiljnih oboljenja kao što su: upala grla ili uha, upala pluća, meningitis,  urinarne infekcije i infekcije rana. Kada nastene bakterijska infekcija primjenjuju se antibiotici koji uništavaju bakterije i dovode do izlječenja infekcije.
 
Virusi su mikroorganizmi sitniji od bakterija, koji žive u vazduhu, vodi i zemlji. Nisu prirodni stanovnici ljudskog tijela; kada uđu u organizam nastanjuju se u ćelijama domaćina i dovode do virusne infekcije. Mogu uzrokovati bolesti kao što su prehlada, gripa, upale grla i uha, zarazne bolesti: ospice, rubeole ali i teška oboljenja kao što su virusni hepatitis ili SIDA. Antibiotici ne djeluju na virusne infekcije.

 


Principi pravilne upotrebe antibiotika

Da bi terapija antibioticima bila uspješna i racionalna potrebno je prije svega izabrati pravi antibiotik.

Idealno bi bilo da ljekar svaki put uradi antibiogram kada sumnja na bakterijsku infekciju .

Antibiogram se dobija tako što se biološki materijal sa mjesta infekcije (bris grla, uha, rane, urin, krv ili likvor) pošalje na analizu, pri čemu se ustanovi koji će antibiotik dovesti do izlječenja.

U mnogim slučajevima zbog težine bolesti nije moguće čekati nalaz antibiograma pa ljekar na osnovu stanja bolesnika i poznavanja najčešćih uzročnika bolesti i njihove osjetljivosti prepisuje antibiotik.

Pravilan izbor antibiotika predstavlja:

  • Izbor antibiotika prema kome je uzročnik najosjetljiviji
  • Određivanje efikasne doze lijeka
  • Način primjene antibiotika: oralno, intravenski, intramuskularno, lokalno
  • Dužina trajanja terapije

 

Rezistencija na antibiotike

Bakterije su živa bića koja imaju sposobnost da se prilagođavaju sredini u kojoj se nalaze i da razvijaju otpornost na faktore spoljašnje sredine. U prisustvu antibiotika one stvaraju odbrambene mehanizme na djelovanje antibiotika. Ova sposobnost bakterija da stvore otpornost na djelovanje antibiotika naziva se rezistencija. Rezistencija bakterija na djelovanje antibiotika je veliki problem u ljekarskoj praksi i zbog toga su neki antibiotici postali bezvrijedni.

Upravo zbog razvoja rezistencije na antibiotike, a ujedno i njihove velike važnosti u liječenju infekcija Svjetska zdravstvena organizacija neprestano apeluje na racionalnu upotrebu antibiotika.

 

 

Racionalna upotreba antibiotika

Pod racionalnom upotrebom antibiotika podrazumjeva se upotreba ovih lijekova u praksi samo u slučajevima kada je to:

  • medicinski opravdano
  • upotreba antibiotika na koji je uzročnik infekcije osjetljiv
  • u dozi i dužini terapije koja će dovesti do izlječenja



Neželjena dejstva antibiotika


Antibiotici su lijekovi koji imaju relativno malo neželjenih dejstava.

  • Alergija na antibiotik je najvažnije neželjeno dejstvo. Alergije se najčešće javljaju na peniciline i trimetoprim. Mogu biti blage kao što je osip po koži do vrlo teških (anafilaktički šok) pa i smrtnog ishoda. Na sreću, vrlo su rijetke. Alergija na jedan antibiotik može prouzrokovati ukrštenu alergiju i na druge lijekove iz iste grupe, pa je potrebno upozoriti ljekara na postojanje alergije.
  • Gastrointestinalni problemi:  pri upotrebi nekih antibiotika može se javiti mučnina, osjećaj težine u stomaku, povraćanje i proliv. Ljekar i farmaceut uvijek upozore pacijenta na mogućnost pojave ovih neželjnih dejstava.

 

 

Savjeti za pravilnu upotrebu antibiotika

  • Antibiotike treba upotrebljavati samo onda kada to ljekar odredi.
  • Potrebno je ispoštovati režim doziranja i interval terapije. Antibiotici su lijekovi koji se moraju uzimati u tačno određenim vremenskim intervalima npr. na 8 sati, na 6 sati, na 12 sati i dovoljno dugo (5 , 7, 10 dana) da bi doveli do izlječenja infekcije. Režim doziranja i dužinu terapije određuje ljekar, a farmaceut u apoteci po preuzimanju lijeka ponavlja uputstva ljekara. Komplikacije na djelovanje antibiotika se najčešće javljaju jer bolesnik ne uzima lijek u vremenskim intervalima kao je propisano ili prestane sa uzimanjem lijeka nakon 2 do 3 dana, jer se osjeća bolje. U tim slučajevima bolesnik nije izliječen već samo zaliječen, pa se bolest javlja nakon nekoliko dana u težem obliku i sa komplikacijama. Tada je ljekaru teže da prepozna kliničku sliku bolesti i da preporuči drugi efikasniji antibiotik.
  • U slučaju da se pojavi alergijska reakcija na lijek, treba prestati sa upotrebom i javiti se ljekaru.

 

U slučaju blažih neželjenih rekacija (mučnine, osjećaja težine u stomaku, proliva) treba se posavjetovati sa ljekarom ili farmaceutom o nastavku terapije.

 

mr ph Sanja Bućan



Dežurne apoteke

PRVI MAJ

Tel: 051 223 – 540

APOTEKA DOBOJ

Tel: 053 241 – 626

APOTEKA PARK BIJELJINA

Tel: 055 202 - 908
Lijekovi, čajevi, medicinska
pomagala, kozmetika itd. od
sada, na Vašoj kućnoj adresi
dostava porudžbine većih od 10 KM,
svakog dana od 08h do 21h

Besplatna telefonska linija: 0800 50 501

Anketa

Kada birate preparat u apoteci, na Vaš izbor najviše utiče::






Formular za posao
Formular za obavljanje pripravničkog staža